Hukuk dilindeki sadeleşme ve internet sonun başlangıcıydı
Her şey hukuk kurallarına erişilebilirliğin kolaylaşması ile başladı. Vatandaşın kanunlara erişebilirliğini internet öncesi ve internet sonrası dönem olarak keskin bir şekilde ayırabiliriz. Gelişen arama motorları sayesinde artık kanunlara internetten ulaşmak kolaylaştı ve bir konuda bilgi edinmek için o kanunun adını ve sayısı bilmenin gerekliliği kalmadı. Böylece ilgili kanunu, maddeyi arayıp bulmak gibi eskiden gerçekten zahmetli olabilecek bir uğraşın süresi artık Google arama motorunun milisaniyelerle ölçülen görüntüleme hızının süresine indi.
Son on yılda temel kanunlarımızdaki önemli yenilemeler ve halen yapılan çalışmalar, arapça - farsça bozması ağır hukuk dilinin de sonunu getirmekte. TürkçeleÅŸme sürecini ile birlikte kanunları anlamak “hukuk dili” ni bilmeyi daha az gerektirmekte. Bilgiye ve tecrübeye ulaÅŸmanın ücretsizleÅŸtiÄŸi “hukuk forumları” sayesinde hukukçular ve vatandaşımız kendileri için “hap çözümler” bulmak konusunda daha da rahatlığa eriÅŸtiler.
Hukuk kurallarının sadeleÅŸmesi ve eriÅŸilebilirliÄŸin artması sadece kuralları ve prosedürü bilmenin bir ayrıcalık olmaması sonucunu doÄŸurmuÅŸtur. EriÅŸim kolaylıkları sayesinde önceleri sadece kuralları ve nerede bulunacağını bilmek için bir avukata danışmak gerekebilirken, artık bu tür danışma ihtiyaç olmaktan çıkma noktasına gelmiÅŸtir. Yani salt hukuku ve kurallarını bilmek hukukçu ve avukatların hizmet sektöründe varlıklarını sürdürebilmeleri için yeterliliÄŸini yitirmek üzeredir. Bunun yanında bir standardı olmayan hukuki süreler bunların baÅŸlangıç tarihleri ve sürelere baÄŸlanan sonuçlar bir müddet daha gizemini koruyacaktır…
Avukatlardaki yeniliğe karşı direnç çözülmeyi hızlandıracak
Ayrıca avukatların hukuk bilmek dışında yetenek kazanmak konusundaki tutuculukları, hukuki hizmet sektörünün çöküşünü hızlandırmaktadır. Bu gidiÅŸatı fark etmeden statükoda direnmek, hukukçu ile geliÅŸen çağın arasını gün geçtikçe daha çok açacak ve farkındalık geliÅŸtiÄŸinde çok geç kalınmış olabilecektir. Aynı UYAP sistemiyle birlikte “bizim için icra iÅŸi bitti” diyen yaşça ileri avukatların yaÅŸadıkları gibi…
Hayaller gerçek olacak ama avukatlarınki değil
Anlatmaya çalıştığım nedenlerle geçmiÅŸ yüz yılda oluÅŸan hukukçu / avukat zümresi ile bu zümrenin bir elli yıl sonra piyasadaki varlığının tartışılması gerekir. Ä°nsanlığın “hayalini kurabildiÄŸi ÅŸeyleri bir gün mutlaka gerçekleÅŸtirdiÄŸi” akla getirildiÄŸinde, bilimkurgu filmlerinde görüp de “bu da olur mu canım” diye burun kıvırarak seyrettiÄŸimiz sanallaÅŸan ve insan unsurunun etkisinin gün geçtikçe azaldığı günlerin yaÅŸanmaya baÅŸladığı zaman gelinceye kadar, durumumuzu doÄŸal seleksiyona teslim etmemek için kafamızı kaldırıp geleceÄŸi düşünmeliyiz.
- Sanal mahkemeler,
- Suçluluğa / suçsuzluğa karar veren bilgisayarlar,
- Borç ve alacaklarımızın ve bütün malvarlığımızın kayıtlı olduğu çipler,
- İnsanların birbirlerinin yüzünü görmeden yaptıkları anlaşmalar,
- Arabuluculuk yapan web tabanlı bilgisayar programları,
- Zaman ve mekandan bağımsız online özel hakem mahkemeleri,
bir gün hayal olmaktan çıkacak.
Alternatif uyuşmazlık çözüm (ADR) yolları nefes aldıracak
Önceki bir yazıda bahsettiÄŸim “pitbull avukatlıktan yeni avukatlığa geçiÅŸ”, bizim henüz gerekliliÄŸinin farkına varmadığımız dönüşüm sürecinin, zamanı yakalayabilen ülkelerin avukatları tarafından algılandığının göstergesidir. Özellikle Amerikalı Avukatlar, Amerikan Barolar BirliÄŸinin önderliÄŸi ile bahsettiÄŸim dönüşümü en az zararla ve kendilerine yeni kazanç kapıları açarak gerçekleÅŸtirdiler. Otuz – otuz beÅŸ yıl öncesinden baÅŸlayan dönüşümün özünde avukatlara dava dışı yollardan ve danışmanlıkla para kazanma olanaklarını saÄŸlamak oluÅŸturmaktaydı. Bu yollardan ilkini “alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yolları” (alternative dispute resolution: ADR) olarak ifade etmek mümkün. Bizler açısından yeni denebilecek sürecin ABD de yeni yeni sıkıntılar yaÅŸamaya baÅŸladığı günlerde olunması, hukuki bakış açımızın zaman olarak geriliÄŸini ölçmemize yarayacak bir veri saÄŸlıyor…
Peki kurtuluÅŸ olarak görülen, adapte olmaya, öğrenilmeye çalışılan ADR yolları hukuk nosyonlu insan emeÄŸinin para kazanmaya devam etmesine ne kadar bir süre daha yetecektir? ABD’de, geliÅŸtirdikleri üstün yeteneklerle uyuÅŸmazlık çözümünü sırtlanan arabulucu / hakemlik, günümüzde bu sektöre adım atanların oldukça artması nedeniyle sıkıntılar yaÅŸamaktadır. Ancak otuz yıl kadar geriden gitmemiz bizim öğreneceÄŸimiz bu yollarla bir süre idare edebileceÄŸimizi gösteriyor. Fakat sürecin otuz yıl kadar rahat ettirmesinin garantisi yok… Çünkü yukarıda bahsettiÄŸim gibi biliÅŸimin etkileri bizim henüz ısınmadığımız ADR yollarında da kendisini göstermeye baÅŸladı bile. Online uyuÅŸmazlık çözümü (ODR) gibi ÅŸu sıralar yoÄŸunca yazılım geliÅŸtirilen ve kullanılması bazı devletler tarafından önerilen, özendirilen yollar geliÅŸtikçe öğreneceÄŸimiz klasik ADR yollarının ömrünün pek uzun olmasını beklememek gerekecek…
Futuristler ne diyor?
Hukuk futuristleri, gelecekte avukatların hukuki risk analizcileri / danışmanları olacaklarını söylüyorlar. Hukuk firmaları için gelecekte almaları gereken pozisyonları geliÅŸtiren futuristler, avukatların yasal riskleri kontrol etmede yapacakları yardımların ön plana çıkacağını, bu kapsamda çok geniÅŸ alanlarda hizmetler saÄŸlanması gerektiÄŸini söylüyorlar. Avukatlardan yaÅŸanabilecek hukuki problemleri empatiye varacak düzeyde tahmin etmeleri ve proaktif bir ÅŸekilde önlem almalarının bekleneceÄŸi ve avukatların da buna uymaya çalışacakları ifade edilmekte. Strateji danışmanlığının bu beklentilerin yaratacağı formlardan birisi olmasını bekleyen futuristler, avukatların daha geniÅŸ alanlarda hizmet vermeleri ve çalışmaları gerekeceÄŸini tahmin ediyorlar. Ayrıca hukuki hizmetlerin gün geçtikçe daha da ucuzlayacağını söyleyen futuristler, buna raÄŸmen insanların yasal maliyetleri karşılamak, paylaÅŸmak için birlikte hareket etmeyi seçmelerinin yaygınlaÅŸacağını ifade etmekteler. YaÅŸanan rekabetin hizmet fiyatlarını düşürmesinin avukatlık hizmetlerinde kalitenin düşmesine neden olacağı, kaliteden ve fiyatından ödün vermeyen avukatlık bürolarının pek azının ayakta kalabileceÄŸi tahmin ediliyor. OluÅŸan bu ÅŸartlar nedeniyle kolay para kazanma döneminin eninde sonunda biteceÄŸi, meslekteki bu çatırdamaların hukuk mesleÄŸinden kaçışı hızlandıracağı kalanların ise yukarıdaki zor ÅŸartlarda çalışacağı söylenmekte. Bunun yanında Ä°ngiltere Hükümeti’nin, araÅŸtırma ÅŸirketi Fast Future’a yaptırdığı çalışmaya göre, önümüzdeki 20 yıl içinde, “insanların kariyer tercihlerinin oldukça deÄŸiÅŸeceÄŸi, sanal avukatlık gibi iÅŸ kapılarının açacağı” tahmin edilmektedir.
“Hayatta kalan, türlerin en güçlüsü deÄŸildir, ne de en zekisi; hayatta kalan kendisini deÄŸiÅŸime en çok uydurabilendir.”
Charles Darwin
Sayın meslektaşım ,çalışmalarınızı takip ediyorum. Hukuk mesleÄŸine eleÅŸtirel bakışınız zaten zor durumda olan biz genç avukatlar için bir umut oluÅŸturuyor. Daha çok eleÅŸtiriye ihtiyacımız var. Bir üç maymun oyunu, eski avukat halinden memnun ,baro görmez; hakim konuÅŸmaz. Genç avukat ne yer ne içer? Bu insan bürosunu sabah nasıl açar; akÅŸam nasıl kapatır ? Ben vatandaşın parasını almak istiyorsam ondan daha uyanık, daha akıllı olmak zorundayım. VatandaÅŸ benden daha uyanık ve akılıysa benim iÅŸimi bana öğretir .Åžimdi ben büroma gelenlere bakıyorum hepsi de benden uyanık ,bana hukuk dersi veriyor. Bu bilgisiz bilgilerin parasını alabilmek ayrı bir sanatmış .Åžimdi öğrencilik yıllarıma bakıyorum biz ne soylu çocuklarmışız hukuk ilim bilimle uÄŸraşıyorduk ,üstelik hukuka da inanıyorduk. Åžimdi hukuk güçmüş bunu da öğrendik .Bu ülkede neden trilyon hortumlayan beyin cerrahları, doktorlar ceza almaz mesleÄŸinden men edilmez. Bir tane doktor var mı meslek hatası diye tazminat ödeyen? Bir savcıya ruhsat soran polise bayıltana kadar ceza nasıl verilir hani ÅŸu Alanya’daki olay. DeÄŸerli kardeÅŸim daha çok yaz bunları da yaz ÅŸimdi (……) diye bir site var ÅŸimdi girdim ÅŸok oldum! VatandaÅŸ biliÅŸimi öğrenmiÅŸ çatır çatır hukuki mütalaa alıyor, ÅŸaÅŸtım kaldım. Sen zaten belirtmiÅŸtin bir yazında.
Sevgili meslektaşım bilirsin bir mesleği profosyenel yapan bilgi tekelidir. Eğer o meslekte bilgi tekel olmaktan çıkmışsa o meslek kötüye gidiyor; bitiyor demektir. Ben hastalığımı ve tedavisini bilsem neden doktora gideyim bilgisayar arıza mı çözsem neden tamirciye gideyim. 2 yıllık avukatım daha bir tane veraset ilamı için gelen olmadı bu ülkede insanlar ölmüyor mu her gün bin tane ölüyor ;ölüyor da neden avukata gelmiyor.O gün baktım adliye kapısına yazmışlar yimidört puntoyla: işte dilekçe örneği şunu şunu toplayın gelin diye! e bunu bilen vatandaş niye avukata gelsin? Dedik ya bilgi tekeli diye .Meslektaşım avukatın işi sadece dava Takibine sıkıştıkça biz genç avukatlar daha çok isyan ederiz ;ederiz de sesimizi duyan olmaz .Arabuculuk ,tahkim, uzlaşmacı ,temel hukuki muammerde avukat onayı, danışman… ben daha bu listeyi uzatırım. Bir avukat bu işlerle neden ilgilenemez, ilgilenmek istese de neden süreç işlemez çark dönmez ee avukat napsın: dava alsın. Dava alsın da benim yaşadığım şehirde 10 tane arzuhalci var biri valla günde 100 lira kazanıyorum dedi, hasedimden çatladım. Meslektaşım bu konulara da yazılarında değin lütfen teşekkürler sevgiler selamlar.
Google da avukatlığın geleceği ile ilgili rastgele bir arama yaparken yazınıza ulaştım. Yazları yanına gittiğim avukatların durumu hiç iyi değil. Avukatlık gerçekten can çekişiyor. ayakta kalanlar çokça icra işiyle uğraşanlar ki buna da avukatlık demek zor. Gelecek yıl mezun olduğumda avukat olamayacağıma karar verdim.
Avukatlık mesleğinin geleceği ile ilgili yazıları okudum izninizle bir iki söyleyeceğim var.
Mesleklerin tümü, idarecilerin tercihlerine göre ya yaşamlarına devam edebilirler veya yok olabilirler. Bunun çok basit yolları olabilir her aileden doktor, hukukçu, mühendis, öğretmen v.s. yetiştirmek bu konuda makro planlama yapmak, örnek olarak sayılan meslek gruplarına gerek kalmaz nasıl olsa herkes öğertmen, doktor, mühendis v.s. dir. Ancak mesleki kalite sorunu ortaya çıkabilir. Kaliteye önem vermeyen kişi grupları ve idareciler için her mesleği herkes yapabilir. Günümüzde avukatlık mesleğinin planlı ortadan kaldırılması isteği zannımca İslam hukuku özlemniden ileri geliyor. Bildiğim kadarıyla İslam hukukunda yalnızca kadılar vardır davacıyı da davalıyı da kadı temsil eder, kararı da kadı verir; haliyle avukata gerek kalmaz. Gerçekten böyle bir sistem de kurulabilir. Ancak bir çırpıda sistemin sakıncaları şöyle görülür:
Åžu anki sistemde davacı ve davalı ya bizzat davasını takip ediyor veya avukatla temsil ediliyor. Avukatlar delilleri mahkemeye sunuyor. Hakim, bu delilere göre karar veriyor ve karar yanlış olursa ‘DELÄ°LLERE GÖRE ÖYLE VERMEK GEREKTİĞİNÄ°’ düşünüp vicdani rahatlık duyuyor. Peki hakim hem davacıyı hem davalıyı temsil ettiÄŸinde acaba ÅŸu anki durum kadar vicdani rahatlık duyacak mıdır. Bunun cevabı EVET ise gerçekten Avukata ihtiyaç yoktur. Bu defa bu zamana kadar Avukatlığı meslek olarak seçmiÅŸ on binlerce insanın ne iÅŸ yapacağı sorunu çıkar ortaya bunları ne yapalım, on binlerce hakim mi olsun? On binlerce noter mi olsun? Yoksa baÅŸka meslek sahibi mi olsun? Yoksa sorumsuzca ne yaparlarsa yapsınlar baÅŸlarının çaresine baksınlar mı diyeceÄŸiz. Bunu bu kadar rahat diyebilir miyiz? Çünkü bunlar BÄ°ZÄ°M VATANDAÅžIMIZ!..
ben iü hukuk 2. sınıf öğrencisiyim ….sizlerin yazılarınızı okudum ÅŸÅŸÅŸoooooooooookkkkk oldum. hukuk u bırakmayı düşündüm hatta bi an…
Ben lise 2. sınıf eÅŸit ağırlık bölümü öğrencisiyim.yazdıklarınızı henüz okumadım ama yazılan yorumlara bakılırsa pek hoÅŸ ÅŸeyler yazmıyo..baksanıza hukuk öğrencisi bile hukuku bırakmayı düşündüğüne göre…ama ben ne olursa olsun asla vazgeçmiycem.kimse beni yolumdan döndüremez…
çok özür dilerim.ben büyük bi hata yapmışım.avukatlık neymiş böyle yaa? adeta canımdan bezdim okurken(daha yolun başındayken=((()aman aman ben avukat falan olmıycam.aklımı başıma getirdiğiniz için çok teşekkür ederim.karar verdim ben rehberlik danışmanı olucam=))inşallah..ama lütfen bununla ilgili yorum yazılmasın.